หมอสุรัตน์ ไขปริศนาเสียงในหู หรือเสียงจิ้งหรีดในหู โรคน่ารำคาญ สาเหตุเกิดจากอะไรแน่

หมอสุรัตน์ ไขปริศนาเสียงในหู หรือโรค Tinnitus โรคที่น่ารำคาญ ถ้าไม่เคยเป็นจะไม่รู้ว่ามันมีโรคนี้อยู่ด้วย สาเหตุเกิดจากอะไรแน่

หนึ่งในโรคที่หลายคนรู้สึกรำคาญและคาดไม่ถึงว่ามันมีโรคแบบนี้ด้วย จนกว่าจะได้เป็นเอง นั่นคือ โรคเสียงดังในหู หรือ Tinnitus ซึ่งหลายคนก็ไปหาหมอ แต่รักษาไม่ได้ ไม่รู้สาเหตุด้วยซ้ำว่าเกิดจากอะไร ตรวจหลายแผนกก็ยังไม่พบ

วันที่ 26 ตุลาคม 2569 เฟซบุ๊ก สาระสมองกับ อจ.หมอสุรัตน์ อธิบายถึงเรื่องนี้เอาไว้ว่า อาจารย์เข้าใจคนไข้ที่มีเสียงในหูนะครับ มันคงรำคาญมาก และก็หาสาเหตุได้ไม่ง่ายนัก

หลายคนไปหาหมอหู ก็ตรวจไม่เจออะไร เลยไปหาหมอสมอง หมอสมองก็ตรวจไม่เจออีก บางคนถูกส่งต่อไปหาหมอจิตเวชซะอีก เลยเอาข้อมูลมาฝากครับ ว่าอาการมีเสียงในหูเกิดจากโรคอะไรได้บ้าง

มีเสียงในหู (Tinnitus) เกิดจากโรคอะไรได้บ้าง ? มาดูกัน

เสียงวิ้ง ๆ เสียงหึ่ง ๆ หรือเสียงจิ้งหรีดในหู ไม่ได้แปลว่าเป็นโรคหูเสมอไปนะ ดูสิ งานวิจัยในผู้ป่วยที่มีเสียงในหู 312 คน พบสาเหตุดังนี้

- ไม่พบสาเหตุชัดเจน - 45.8%

- ท่อยูสเตเชียนทำงานผิดปกติ - 15.1%

- โรคหูชั้นกลาง เช่น หูอักเสบ หินปูนในหู - 11.2%

- สัมผัสเสียงดังเรื้อรัง - 8.7%

- โรคหูชั้นใน เช่น Ménière’s disease - 8.3%

- ได้รับเสียงดังเฉียบพลัน - 3.9%

- หูดับเฉียบพลัน - 1.9%

- เส้นประสาทหูถูกหลอดเลือดกดเบียด - 1.6%

- ความผิดปกติของข้อต่อขากรรไกร (TMJ) - 1.6%

- โรคบริเวณหลังหูชั้นใน เช่น เส้นประสาทหู - 1.0%

- ขี้หูอุดตัน - 1.0%

สิ่งที่น่าสนใจคือ ประมาณครึ่งหนึ่งเท่านั้นที่เจอความผิดปกติ ส่วนอีกครึ่งหนึ่งหาสาเหตุไม่เจอ

อ้าว แล้วมันเกิดจากสาเหตุอะไรล่ะ ในเมื่อได้ยินเสียงผิดปกติ เสียงหึ่ง ๆ เสียงเหมือนจิ้งหรีด มันก็ต้องผิดปกติสิ

มันเป็นแบบนี้ครับ

ความเข้าใจเรื่อง Tinnitus คือ เสียงที่เราได้ยินอาจไม่ได้เกิดจากหูโดยตรง แต่เกิดจากสมองที่สร้างการรับรู้เสียงขึ้นมาเองได้ด้วย นี่ไง เลยต้องหาหมอสมอง

ทำไมตรวจหูปกติ แต่ยังได้ยินเสียง ?

ปกติแล้ว เสียงจากภายนอกจะเดินทางผ่านหูชั้นใน ส่งสัญญาณตามเส้นประสาทการได้ยินไปยังสมอง แล้วสมองจึงแปลผลว่าเราได้ยินอะไร แต่ในผู้ป่วย tinnitus ระบบนี้อาจเปลี่ยนแปลงไปได้หลายระดับ

1. สมองเพิ่มความไวต่อเสียง (Central gain)

เมื่อสัญญาณเสียงจากหูชั้นในลดลง สมองอาจปรับเพิ่มความไวของวงจรประสาทการได้ยิน คล้ายการเร่งเสียงวิทยุเมื่อรับสัญญาณได้ไม่ชัด ผลคือ แม้ไม่มีเสียงจากภายนอก สมองก็อาจรับรู้กิจกรรมประสาทภายในเป็นเสียงวิ้งหรือเสียงหึ่งได้

2. เซลล์ประสาทในระบบการได้ยินทำงานผิดจังหวะ

วงจรประสาทการได้ยินอาจมีการเปลี่ยนแปลงของ spontaneous firing, neural synchrony และการเชื่อมต่อระหว่างเซลล์ประสาท ทำให้เกิดการรับรู้เสียงทั้งที่ไม่มีแหล่งกำเนิดเสียงภายนอก

3. สมองส่วนอารมณ์และความสนใจมีส่วนทำให้เสียงเด่นขึ้น

ระบบ limbic, salience และ attention networks มีบทบาทต่อการที่สมองให้ความสำคัญกับเสียงนั้น จึงอธิบายได้ว่าทำไมบางคนมี tinnitus แต่ไม่รำคาญ ขณะที่บางคนมีอาการรบกวนการนอน สมาธิ และคุณภาพชีวิตอย่างมาก

4. การตรวจการได้ยินปกติ ไม่ได้หมายความว่าระบบการได้ยินทุกส่วนปกติ

การตรวจ pure-tone audiometry ตามมาตรฐานอาจไม่พบความผิดปกติบางชนิด เช่น การสูญเสียการได้ยินในความถี่สูงมาก หรือความผิดปกติของการประมวลผลเสียงบางรูปแบบ อย่างไรก็ตาม แนวคิดเรื่อง hidden hearing loss หรือ cochlear synaptopathy ยังไม่สามารถใช้อธิบาย tinnitus ได้ทุกราย

แล้วทำไมเกือบครึ่งหนึ่งถึงหาสาเหตุไม่ได้ ?

เพราะคำว่า ไม่พบสาเหตุ ไม่ได้แปลว่า ไม่มีความผิดปกติ แต่หมายความว่าเรายังไม่สามารถระบุได้ว่าอะไรเป็นตัวกระตุ้นให้ระบบประสาทการได้ยินเปลี่ยนแปลงในผู้ป่วยคนนั้น

ที่สำคัญ central gain และการเปลี่ยนแปลงของวงจรประสาทเป็นกลไกที่มีหลักฐานสนับสนุน แต่ยังไม่ใช่คำอธิบายที่พิสูจน์ได้ในผู้ป่วยทุกคน

ประโยคที่น่าจะนำไปใช้เขียนบทความได้ดีคือ บางครั้งเสียงในหูไม่ได้เกิดจากเสียงที่เข้ามาในหู แต่เกิดจากสมองที่รับรู้เสียงขึ้นมาเอง แม้ไม่มีเสียงจากภายนอกนั่นเอง

หมอสุรัตน์ ไขปริศนาเสียงในหู หรือเสียงจิ้งหรีดในหู โรคน่ารำคาญ สาเหตุเกิดจากอะไรแน่

ประเด็นที่เกี่ยวข้อง

บุคคลที่เกี่ยวข้อง

สถานที่ที่เกี่ยวข้อง

ประเด็นที่เกี่ยวข้อง